Preek van de week

Preek weekend 19-20 september, 25e zondag door het jaar Mt.20:1-16 (A)

Zusters en Broeders in Christus,

Wat is Jezus' boodschap in deze parabel? Het is de bedoeling dat u een onrechtvaardig gevoel krijgt, dat u zegt: “Hier klopt iets niet, dit is niet eerlijk, dit is vragen om moeilijkheden.” Want dat is precies wat Jezus wil bereiken. In de eerste lezing zegt de profeet Jesaja: ‘Uw gedachten zijn nu eenmaal niet mijn gedachten, mijn wegen zijn niet uw wegen. Want zoals de hemel hoog boven de aarde is, zo hoog gaan mijn wegen en mijn gedachten uw wegen en uw gedachten te boven’. Dat zijn misschien de meest diepgaande woorden die we ooit over God en mens gehoord hebben: God is God en wij zijn mens. En God is hoog boven ons, zo hoog dat we Hem nooit zullen begrijpen. Zoals de arbeiders van het eerste uur niet konden en wellicht ook niet wilden begrijpen dat de arbeiders die maar een uur gewerkt hadden, evenveel betaald werden als zijzelf. Het gaat het ook niet om een nieuwe regel voor onze sociale dienst. Dit is niet de normale gang van zaken, dit is ook niet hoe je het goed organiseert en evenmin hoe het er bij Christelijke werkgevers en werknemers aan toe moet gaan. Daarover lezen we bij de apostel Paulus: 'Als iemand niet wil werken, zal hij ook niet eten'. Wij hebben namelijk gehoord, dat sommigen van u werkeloos rondhangen, alle moeite schuwen, maar zich wel met alles bemoeien. In de naam van de Heer Jezus Christus gebieden en vermanen wij zulke mensen, dat zij regelmatig moeten werken en hun eigen kost verdienen (2 Tess. 3,10-12).” Christus staat een gezonde werkethiek voor ogen. Zelf werkt Hij dag en nacht voor Gods Koninkrijk. Maar als het dan niet over een sociaal stelsel of een basisinkomen gaat waarover gaat het dan wel?

Het gaat over de wijngaard van de Heer en over de werkers in de wijngaard. Dat zijn wij, wij allemaal. Deze parabel kun je vergelijken met de parabel van de verloren zoon. Als deze thuiskomt is de oudste zoon boos. Het gaat ook over de relatie tussen de Farizeeën die zichzelf rechtvaardig noemen en de tollenaars en zondaar. Het gaat ook over de verhouding tussen de Christenen uit het Jodendom die heel hun leven trouw de Wet van Mozes hebben onderhouden en Christenen uit de heidenen, die de laatste paar jaar van hun leven door het doopsel toegang vinden tot Gods Koninkrijk. Zij krijgen hetzelfde loon als de werkers van het eerste uur.

God wil zijn huis vol hebben, Jezus vergelijkt de hemel met het huis van de Vader, met veel vertrekken en veel ruimte. Thuiskomen bij God kun je niet opknippen, zoals je een klein of een groot salaris kan krijgen. Thuiskomen bij God is thuiskomen. Dat is voor ieder hetzelfde. Ieder ontmoet en ontvangt dezelfde Heer in het huis van zijn hart tijdens de Eucharistieviering. Nee, deze parabel gaat niet over een nieuw sociaal stelsel. Het gaat over ons leven hier en nu.

Wat houdt Jezus ieder van ons voor ogen. Zowel de werkgevers als werknemers moeten oppassen voor hebzucht. Rijk worden is nooit een Christelijk doel, tenzij rijk worden in de ogen van God, rijk worden door goede werken. Dus “Ja,” het gaat ook over onze onderlinge sociale verhoudingen. Een Christelijke werkgever wordt geacht met andere ogen naar zijn werknemers te kijken. En een Christelijke werknemer wordt geacht op een andere manier naar zijn werkgever en werk en loon te kijken. Zoals Jezus afstand neemt van “Oog om oog. Tand om tand,” zo staat Jezus ook een andere rechtvaardigheid voor als Hij zegt: “Vordert iemand u een mijl met hem te gaan, ga er twee met hem (Matt. 5,38 vv).” Zoals de eerste Christenen alles met elkaar deelden en zo volkomen nieuwe sociale verhoudingen schiepen in de samenleving, zo wil Jezus dat wij zijn levenshouding ook omzetten in alle domeinen van ons maatschappelijk leven.

Jezus wil ons hart veranderen, want wanneer ons hart meer gaat lijken op dat van Hem, dan weten we in de verschillende omstandigheden het verschil te maken. Dan krijgt de Geest de ruimte, dan is niet het geld of het bezit bepalend voor onze werkhouding, maar onze liefde voor God en de naaste. Dan wordt niet alles eindeloos doorgerekend, uit angst dat een ander meer krijgt dan ik, maar zoeken we samen wat goed is voor iedereen, voor ieder afzonderlijk en voor de samenleving als geheel. Dat is Jezus navolgen, méér doen dan wat gevraagd is, dan zal God ook meer geven Zijn Koninkrijk. Amen.